اداره کل تشکیلات و روشها
چشم انداز تشکیلات و روشها
- تحقق اهداف و مأموریت صنعت نفت از طریق طراحی سازمانها، نظامها و روشهای مناسب توسط
تشکیلات و روشها و مطابقت ساختار سازمانهای صنعت نفت با ساختار شرکتهای برتر صنعت نفت
جهانی.
وظایف تشکیلات و روشها بر مبنای لایحه قانونی متمم لایحه قانونی تاسیس وزارت نفت
- تهیه و تدوین سازمان ستادی وزارت نفت و ساخت کلی شرکتهای تابعه،نظارت بر سازمان دهی
در شرکتهای مذکور و حصول اطمینان از رعایت اصول مصوبه و تبعیت از اهداف و خط مشی کلی
(بند ١١)
- نظارت بر اجرای ضوابط و خط مشی کلی ارزیابی و طبقه بندی مشاغل و هماهنگ ساختن نتایج
( بند ١٢)
اهم مأموریتهای تشکیلات و روشها
- نظارت و کنترل بر فرآیند سازماندهی و طبقه بندی و ارزیابی مشاغل صنعت نفت به منظور
انطباق نظامهای مذکور با اصول موضوعه سازماندهی، دستاوردهای دانش نوین طراحی ساختار
وقوانین و مقررات و استانداردهای موجود و انجام مقایسه های تطبیقی.
- تعیین روابط شرکتهای اصلی و فرعی ،نحوه اداره شرکتهای فرعی و نظام اختیارات سازمانی
شرکتهای فرعی بر مبنای اصول اداره شرکتهای مادر تخصصی.
- تعیین اصول و مبانی کلی برای دسته بندی وظایف در قالبهای ” وظایف حاکمیتی و تصدی“،“وظایف
بخش ماندگار و بخش واگذار شونده“،“وظایف اجرایی و نظارتی ”و ”وظایف سیاستگذاری،نظارت
و کنترل و ارزش آفرینی“.
- تدوین سیاستهای اصلاح ساختار بر مبنای تغییرات کلان سازمانی صنعت نفت نظیر واگذاری
شرکتها،واگذاری فعالیتها و تغییرات محیطی (اعم از محیط اجتماعی و جهانی).
- تنظیم اصول ومبانی کلی برای تهیه نظام های مختلف سازمانی اعم از”تولید“، ”بازرگانی“،
”منابع انسانی“ و غیره و یکپارچه سازی نظام های سازمانی.
- تهیه و تدوین سازمان ستادی وزارتخانه.
استراتژیهای تشکیلات و روشها
اهم استراتژیهای تشکیلات و روشها به قرار زیر است :
- تحقق اهداف و سیاست های اصل ٤٤ قانون اساسی و به ویژه تغییر نقش دولت از "مالکیت و
مدیریت مستقیم" به "هدایت، سیاستگذاری و نظارت".
- مرتفع نمودن همپوشانی و تداخل وظایف و اختیارات در سازمانها و بخشهای مختلف صنعت نفت.
- حفظ و کنترل سقف سازمانی و تعیین و برآورد اندازه سمتها برمبنای کارسنجی و استانداردها.
- مشارکت در اصلاح اساسنامه شرکتهای اصلی برای انطباق با مشخصات شرکتهای هولدینگ.
- یکپارچه سازی زنجیره ارزش صنعت نفت.
- مهار رشد غیر منطقی پایه سمتهای صنعت نفت از طریق تعبیه مکانیزم های کنترلی و اصلاح
نظام های همجوار ارزیابی مشاغل نظیر حقوق و مزد و برنامه ریزی نیروی انسانی.
تغییر جهت های استراتژیک تشکیلات و روشها
- تغییر نقش دولت از "مالکیت و مدیریت مستقیم" به " سیاستگذاری ، نظارت و هدایت"
- حرکت از رویکرد چانه زنی و اغراق در تقاضا برای برآورد اندازه سازمان به رویکرد استاندارد
سازی برآورد سمتها و بهره گیری از کارسنجی
- تغییر وظایف و موضوع فعالیت شرکتهای اصلی از وظایف "اجرایی" به وظایف "سیاستگذاری،
نظارت و کنترل، ارزش آفرینی و یکپارچه سازی"
- تغییر ساختار صنعت نفت از ساختار محصولی به ساختار مبتنی بر یکپارچه سازی زنجیره ارزش
صنعت نفت
- تغییر ساختار صنعت نفت از ساختار متداخل و با همپوشانی زیاد به ساختار فاقد همپوشانی
میان وظایف وزارت نفت با شرکتهای اصلی و فرعی و فقدان همپوشانی میان وظایف بخش ماندگار
و بنگاههای واگذار شونده صنعت نفت
- تغییر رویکرد نظام حق جذب از "شغل محوری" به رویکرد "فرد محوری" برای مهار رشد غیر
منطقی پایه سمتهای صنعت نفت
دلایل لزوم واحد سازماندهی در ستاد وزارتخانه و فلسفه وجودی تشکیلات و روشها
١) شرکتهای اصلی و فرعی در فرآیند سازماندهی و طبقه بندی و ارزیابی مشاغل صنعت نفت
در زمره بخشهای ذینفع هستند و لذا همواره با اغراق در تقاضا سعی در افزایش اندازه سازمان
و پایه سمتهای آن دارند. به ویژه آنکه به علت ماهیت دولتی ،هزینه واقعی افزایش سمت
و پایه آنرا نمی پردازند لیکن از مزیتهای آن بهره می گیرند لذا لازم است یک بخش نظارت
و کنترلی در بالاترین سطح سازمانی در ستاد وزارتخانه – که ذینفع نیز نمی باشد -برای
کنترل اندازه سازمان و پایه سمتها استقرار یابد.
٢) در بخش حاکمیتی که می بایست دارای اشراف کاملی بر فرآیند سازماندهی و ارزیابی مشاغل
درشرکتهای اصلی و فرعی باشد، ضروری است یک سازمان تخصصی فعالیت نماید تا بتواند موازین
علمی سازماندهی را اعم از اندازه سازمان،میزان تمرکز، الگوهای ساختاری متناسب و تغییرات
آنها را بر مبنای جایگاه فعالیت در نظام ”بالادستی، میان دستی و پایین دستی ”و ”شرکت
اصلی و فرعی“و“ سطوح سازمانی اعم از راهبردی ،میانی و عملیاتی“ تعیین نماید و در نهایت
نتایج اندازه سازمان و پایه سمت را برای چهار شرکت اصلی و شرکتهای فرعی بر مبنای رویکرد
منطقی، هماهنگ و یکپارچه سازد تا هدف ”حفظ همترازی منطقی پایه سمتها در مجموعه سازمان“
بر آورده شود.
٣) اصول سازماندهی بر تفکیک وظایف اجرایی و نظارتی تاکید دارد و از آنجائیکه شرکتهای
اصلی و فرعی بخش اجرایی حوزه سازماندهی هستند لذا بایستی بخش نظارتی سازماندهی نیز
در بالاترین سطح سازمانی – در ستاد وزارتخانه- استقرار یابد.
٤) از آنجائیکه از عوامل اصلی رضایت شغلی کارکنان، امکان ارتقا است و پایه سازمان مکانیزم
اصلی آن است لذا سازمانها تلاش زیادی برای افزایش پایه های سازمانی –حتی بر مبنای رویکرد
غیر منطقی – دارند. در نتیجه می بایست بخشهای کنترلی در شرکتهای اصلی و شرکتهای فرعی
بزرگ و واحد تخصصی سازماندهی وزارتخانه در نظر گرفته شوند تا مانع از افزایش غیر منطقی
حجم سازمان و پایه سمتها شوند.
|
اصول سازماندهی
|
ابزار ها و مکانیزم های بکار گرفته شده
|
کوچک سازی و منطقی سازی اندازه آن
(Down sizing and Right sizing)
|
• تعیین و حفظ سقف سازمانی
• ایجاد سمت در برابر حذف سمتهای بلاتصدی مازاد بر نیاز
• طراحی مکانیزم های پیرایش سازمانی
|
تمرکز بر قابلیتهای هسته ای
(Core competency)
|
• تهیه نظام واگذاری شرکتها
• تهیه نظام واگذاری فعالیتها
|
افقی سازی سازمان
(Flat organization)
|
• غنی سازی مشاغل
• تکامل تدریجی نظام اختیارات شرکتهای فرعی
|
دستیابی به سازمان مجازی
(Virtual organization)
|
• تهیه نظام واگذاری فعالیتها
• طراحی نظام فناوری اطلاعات
|
